Mở bài
Hôm bữa mình có đọc bài viết của anh Huskywannafly, có đoạn nói về trường tồn - thành công.
Có một thứ mình nghĩ cũng sẽ thay đổi, đó là chúng ta không còn định nghĩa “thành công” bằng khái niệm “mãi mãi trường tồn”. Có lẽ đây là một hiện tượng chỉ xuất hiện trong thế giới hiện đại. Bạn mở một tiệm bánh kinh doanh rất thành công trong nhiều năm và thu hút được nhiều khách hàng, nhưng sau vài năm kinh doanh khó khăn bạn lỗ vốn và phải đóng cửa. Người ta sẽ coi đó là “kinh doanh thất bại”. Bạn đã là một nhân viên xuất sắc của công ty trong nhiều năm, đóng góp nhiều cho công ty, nhưng đến một thời gian bạn không theo kịp công nghệ mới và bị lứa trẻ giỏi hơn, tài năng hơn thay thế khiến bạn bị thất nghiệp, bạn sẽ bị coi là “thất bại trong sự nghiệp”. Bạn đã cưới và sống chung với một người mười năm, đã có nhiều tháng ngày hạnh phúc bên nhau, nhưng rồi cả hai thay đổi, hai người không hợp nhau nữa và ly dị, người ta sẽ coi đó là “thất bại trong hôn nhân”. Dường như đối với xã hội chúng ta, chỉ những thứ gì “mãi mãi trường tồn” mới không là thất bại.
Khái niệm về “công việc ổn định” cũng đang dần thay đổi. Ngày xưa, làm ở công ty lớn hay cơ quan nhà nước, làm đến già rồi nhận lương hưu là hình mẫu lý tưởng. Nhưng giờ thì sao? Những nơi từng tưởng chắc chắn cũng không tránh khỏi biến động – tinh gọn bộ máy, cắt giảm nhân sự, chuyện xảy ra đột ngột, chẳng ai lường trước.
Chuyện nghề lập trình
Thằng bạn mình không có nền tảng về lập trình, bỏ 20$ mua ChatGPT, rồi tự mò code phần mềm bán hàng bằng Python chỉ vì ông bán phần phần mềm đòi 500k khi muốn đổi số điện thoại in trên hoá đơn.
Mấy anh em công ty thấy xong hỏi: “Ngày tàn của anh em mình đã tới rồi ư?” 😅
Hiện tại thì chưa, nhưng điều dễ nhận ra là AI đang dần thay thế nhiều công việc đơn lẻ trong ngành lập trình, đặc biệt ảnh hưởng đến các fresher và junior. Trước đây, junior dev thường đảm nhận mấy việc như tạo Entity từ Database, xây API đơn giản, viết unit test… Nhưng bây giờ, AI đang làm những việc đó cực kỳ tốt – nhanh, chính xác, và không mắc những lỗi nhỏ nhặt như sai chính tả 😜.
Điều khiến mình ấn tượng nhất là AI có thể tạo tài liệu một cách cực kỳ rõ ràng và dễ hiểu. Gần đây, mình hay lấy nội dung từ Udemy, đưa cho ChatGPT viết lại để học. Chỗ nào chưa hiểu thì hỏi tiếp. Cách này cực kỳ hiệu quả, nhất là với mấy đứa lười xem video nhưng lại thích đọc chữ như mình. Vừa nhanh, vừa đỡ phải tua đi tua lại!
Mình vừa làm xong một cái task khá phức tạp: Viết cron sử dụng AWS EventBridge Scheduler, Step Functions, monitor/alert qua Datadog, đọc file, ghi vào DynamoDB và S3, bắn event lên Kinesis, rồi dùng nhiều con Lambda xử lý tiếp. Với hệ thống như vậy, hiện tại AI chưa làm trọn vẹn được. Nó vẫn cần người có cái nhìn tổng quan để kết nối mọi thứ, cơ hội nghề nghiệp hiện tại vẫn còn, nhưng tương lai sẽ khắc nghiệt hơn trước rất nhiều.
Chuyện bị cắt giảm
Công ty đầu tiên mình làm, mới được sáu tháng thì nghe thông báo: “Công ty sẽ giải thể, ngừng hoạt động.” Mọi người im lặng nhìn nhau, cảm giác lúc đó thật bất ngờ và hụt hẫng. Rồi nhiều năm sau, mình lại chứng kiến một dự án gần ba mươi người, dần dần bị cắt giảm, ngay cả anh sếp – người đã cống hiến tận tâm suốt tám năm trời. Mình lúc đó tự hỏi: “Ổn định là cái gì vậy?”
Cái gì quan trọng nhắc lại thêm lần nữa
Đâu phải cứ “mãi mãi trường tồn” mới là không thất bại.
Bị sa thải khỏi công ty chúng ta gắn bó nhiều năm, đó không phải là một thất bại, đó chỉ là dấu mốc cho một giai đoạn không còn quay lại nữa trong cuộc đời, và chúng ta chuyển qua một giai đoạn khác. Chúng ta không cần nghĩ đến khoảnh khắc đó và thấy tệ hại cho bản thân, cũng như không cần phải lấy hình ảnh công ty đó để đo giá trị bản thân mình.
Đôi khi không phải bạn | team bạn làm không tốt, mà định hướng, mục tiêu của khách hàng thay đổi, đơn giản vậy thôi. Tình hình tài chính sẽ tệ đi ở thời điểm đó, nhưng đồng thời cũng là một cơ hội lớn để chúng ta có thêm thời gian cho bản thân, để ngẫm xem cần học hỏi thêm gì, làm gì để tự chủ cuộc sống của chính mình.
Chuyện này không hiếm, mình tin ai làm nghề lập trình một thời gian cũng từng nếm trải hoặc nghe hay thấy những câu chuyện tương tự. Mình sau bao chuyện đã qua, thì bây giờ kiểu: Không nhất thiết phải đi đến cuối cùng mới là hạnh phúc. Mình nói vậy vì có những thứ, có muốn cũng không thay đổi được. (kakaka - thông cảm đi mà, làm hết mình, tử tế & tận tâm luôn rồi đó). AI ngày càng mạnh mẽ mà chi phí lại giảm dần, cuộc sống buộc mình phải nghiêm túc hơn. Cơ hội thì luôn còn đó, nhưng tự dặn lòng: rất khó có chỗ nếu mình dễ dãi với bản thân và an nhàn trong công việc.
Hết chuyện nghề của tháng 3 năm 2025. Bái baii! 🫶🏼